Görme Engelli Yolu Neden Sarı? Hissedilebilir Yüzey Yönetmeliği

Kaldırımlarda, metro istasyonlarında ve kamu binalarının girişlerinde gördüğümüz kabartmalı sarı şeritler, halk arasında görme engelli yolu olarak bilinir. Teknik adıyla hissedilebilir yüzeyler, görme engelli bireylerin bağımsız ve güvenli şekilde hareket edebilmesi için tasarlanır. Bu yazıda bu yolların neden sarı olduğunu, hangi desenin ne anlama geldiğini ve uygulamada nelere dikkat edilmesi gerektiğini anlatıyoruz.

Bu yüzeyler kaldırımlar, yaya geçitleri, metro ve otobüs durakları, hastaneler, okullar, alışveriş merkezleri ve kamu binaları gibi yaya trafiğinin yoğun olduğu her yerde karşımıza çıkar. Doğru uygulandıklarında görme engelli bireylerin bağımsız hareketini önemli ölçüde kolaylaştırırlar.

Görme Engelli Yolu Neden Sarı?

Görme engelli denildiğinde çoğu kişi hiç görmeyen bireyleri düşünür. Oysa görme engelli bireylerin büyük bir kısmı ışığı, rengi ve kontrastı belirli ölçüde algılayabilen az gören kişilerdir. Bu kişiler için zemin ile yol arasındaki renk farkı, yönlendirmenin en önemli parçasıdır.

Sarı, hem gündüz ışığında hem de aydınlatma altında gri, siyah ve kahverengi tonlardaki zeminlerden kolayca ayrışır. Bu nedenle erişilebilirlik uygulamalarında hissedilebilir yüzeylerin çevre zeminle belirgin kontrast oluşturması istenir ve sarı en yaygın tercih haline gelmiştir. Zeminin kendisi açık renkliyse, kontrastı sağlamak için farklı bir renk de kullanılabilir; önemli olan rengin kendisi değil, belirgin kontrastın sağlanmasıdır.

Hissedilebilir Yüzey Türleri

Görme engelli yolları tek tip değildir. İki temel desen vardır ve her biri farklı bir mesaj verir.

Kılavuz İz Nasıl Kullanılır?

Çizgili yüzey, görme engelli bireyin bastonla izleyebileceği kesintisiz bir rota oluşturur. Çizgiler yürüme yönüne paralel yerleştirilir. Rota üzerinde direk, ağaç, bank veya reklam panosu gibi engeller bulunmamalıdır.

Uyarıcı Yüzey Nasıl Kullanılır?

Noktalı yüzey, bir karar veya dikkat noktasını bildirir. Kılavuz izin yön değiştirdiği yerlerde, yaya geçidi başında, merdiven ve rampa başlangıçlarında, asansör önlerinde ve istasyon peron kenarlarında kullanılır.

Hissedilebilir Yüzey Yönetmeliği ve Standartlar

Türkiye'de kamusal alanlar ve binalardaki erişilebilirlik uygulamaları, ilgili erişilebilirlik mevzuatı ile Türk Standartları Enstitüsü (TSE) tarafından yayımlanan erişilebilirlik standartları çerçevesinde yürütülür. Bu düzenlemeler; yüzeylerin yerleşimi, desen ölçüleri, kontrast ve süreklilik gibi konularda yol gösterir. Projelendirme aşamasında, ilgili idarenin ve belediyenin güncel şartnamesi ile geçerli standartların birlikte kontrol edilmesi gerekir. İhale ve kamu projelerinde teknik şartnamede belirtilen ölçü ve malzeme özelliklerine uyulması zorunludur.

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

• Kılavuz izi bir direğe, ağaca veya duvara yönlendirmek
• Yaya geçidinde uyarıcı yüzeyi atlamak ya da yanlış yöne yerleştirmek
• Çevre zeminle kontrast sağlamayan renk seçmek
• Rotayı kesintili bırakmak veya aniden bitirmek
• Aşınmış, kırılmış veya yerinden çıkmış yüzeyleri uzun süre yenilememek
• Kaygan yüzeyli malzeme kullanarak yağışlı havada kayma riski oluşturmak

Malzeme Seçenekleri

Hissedilebilir yüzeyler; beton karo, granit, kauçuk, poliüretan veya paslanmaz çelik çivi gibi farklı malzemelerle uygulanabilir. Yeni yapılan kaldırımlarda genellikle karo tercih edilirken, mevcut zeminlere sonradan eklenen uygulamalarda yapıştırmalı paneller veya tek tek monte edilen çiviler pratik çözümler sunar. İç mekânda estetik ve temizlik kolaylığı nedeniyle paslanmaz ya da poliüretan ürünler öne çıkar. Seçenekleri görme engelli zemin işaretlemeleri sayfamızda inceleyebilirsiniz.

Otopark ve bina girişlerinde erişilebilirliği tamamlayan diğer ekipmanlar için otopark güvenliği için temel ekipmanlar yazımıza ve tüm ürün gruplarımız için ürünler sayfamıza göz atabilirsiniz.

Rota Planlamasında Temel İlkeler

Bir hissedilebilir yüzey uygulamasının başarısı, malzemeden çok rotanın mantıklı kurgulanmasına bağlıdır. Rota, görme engelli bireyin gitmek isteyeceği noktaları, örneğin otobüs durağını, bina girişini, danışma bankosunu veya asansörü, en kısa ve en güvenli şekilde birbirine bağlamalıdır. Gereksiz kıvrımlar ve uzun dolambaçlı hatlar kullanıcıyı yorar ve yön kaybına neden olur.

Kılavuz iz, kaldırım kenarından ve bina cephesinden güvenli bir mesafede tutulmalıdır. Böylece kullanıcı ne yola taşar ne de cepheden çıkıntı yapan unsurlara çarpar. Rotanın her yön değişiminde ve kesişim noktasında uyarıcı yüzey kullanılarak kullanıcıya karar noktası bildirilir. Bina girişlerinde ise dış mekândaki rota, kapıdan içeri devam edecek şekilde kurgulanmalı ve iç mekândaki yönlendirmeyle bütünlük sağlamalıdır.

Diğer Erişilebilirlik Unsurlarıyla Birlikte Düşünmek

Hissedilebilir yüzey tek başına yeterli değildir. Rampalar, yeterli genişlikte yürüme yolları, iyi aydınlatma, merdiven basamaklarında kontrastlı şeritler ve kabartma yazılı yönlendirme tabelaları bütünün parçalarıdır. Yaya geçitlerinde kaldırım rampası ile uyarıcı yüzeyin birlikte uygulanması hem görme engelli hem de tekerlekli sandalye kullanan bireyler için güvenli bir geçiş sağlar.

Bakım ve Denetim

Zamanla aşınan, sökülen veya üzeri başka bir malzemeyle kapatılan yüzeyler işlevini kaybeder. Bina yönetimlerinin ve belediyelerin bu yüzeyleri periyodik olarak denetlemesi, eksik ya da hasarlı parçaları hızla yenilemesi gerekir. Kışın tuzlama ve kar temizleme sırasında yüzeylere zarar verilmemesine de dikkat edilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Görme engelli yolu sarıdan başka renkte olabilir mi?

Evet. Asıl amaç çevre zeminle belirgin kontrast sağlamaktır. Açık renkli bir zeminde koyu renkli yüzey de kullanılabilir. Ancak yaygın uygulama ve kolay tanınırlık açısından sarı en çok tercih edilen renktir.

Görme engelli yolunun üzerine araç park etmek veya eşya koymak neden sorun?

Kılavuz izin üzerindeki her engel, bastonla ilerleyen kişinin çarpmasına ve rotasını kaybetmesine yol açar. Bu nedenle görme engelli yollarının üzeri her zaman boş tutulmalıdır.

Mevcut bir binaya sonradan hissedilebilir yüzey eklenebilir mi?

Evet. Zemini kırmadan yapıştırma veya ankrajlı montajla uygulanan paneller ve çivi sistemleri sayesinde mevcut binalara da hissedilebilir yüzey eklenebilir.

Bina, site veya kamu projeniz için doğru hissedilebilir yüzey çözümünü birlikte belirleyelim. Sensör Yazılım olarak 81 ile gönderim yapıyoruz. Teklif alın.